by

Bez kategorii18 lutego, 20260 comments

Norwegia konfiskuje karty kierowców kwestionując legalność ich wydania

Norwegia rozpoczęła szczegółowe kontrole kart kierowców wydanych w innych państwach UE, sprawdzając, czy zostały wydane zgodnie z zasadą normalnego miejsca zamieszkania. W praktyce podczas kontroli decydujące znaczenie mają odpowiedzi kierowcy, jedno oświadczenie może zakończyć się zatrzymaniem karty i unieruchomieniem ciężarówki.

W ostatnich tygodniach norweskie organy kontrolne wdrożyły odgórne wytyczne zobowiązujące funkcjonariuszy do weryfikowania prawidłowości wydania kart kierowców w kontekście spełnienia przesłanki tzw. normalnego miejsca zamieszkania. Nie chodzi już wyłącznie o sprawdzenie, czy karta jest ważna i technicznie sprawna. Kontrola obejmuje obecnie analizę, czy karta została wydana zgodnie z art. 26 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, a w szczególności, czy kierowca rzeczywiście posiadał w państwie wydania karty normalne miejsce zamieszkania. W praktyce oznacza to, że kluczowe znaczenie mają nie tylko dokumenty, lecz również odpowiedzi kierowcy udzielane podczas kontroli drogowej. De facto, odpowiedź kierowcy ma decydujące znaczenie…

1. Kwalifikacja – podejrzenie wydania karty na podstawie fałszywych oświadczeń

W jednej z ostatnich kontroli norweska policja zakwalifikowała sprawę jako:
„Użycie tachografu, karty kierowcy lub wykresówki – H5 Prowadzenie pojazdu z użyciem karty kierowcy, która została uzyskana na podstawie fałszywych oświadczeń i/lub sfałszowanych dokumentów (MSI). Kierowca prowadził pojazd, posługując się kartą kierowcy wydaną w Polsce, jednak oświadczył, że posiada adres zamieszkania na terytorium Białorusi. Ponadto wskazał, że ma dostęp do miejsca noclegowego (pokoju pracowniczego) zapewnionego przez pracodawcę w Polsce. Odniesienie: rozporządzenie (UE) nr 165/2014, art. 26 oraz 27.”

Już sama kwalifikacja H5 wskazuje, że organ kontrolny przyjął wstępne założenie, iż karta mogła zostać wydana z naruszeniem przepisów dotyczących miejsca normalnego zamieszkania. Podstawą tej oceny nie był brak dokumentów, lecz treść oświadczenia kierowcy.

2. Odgórne wytyczne dla policji norweskiej

W toku rozmowy z funkcjonariuszem ustalono, że od około dwóch tygodni policja norweska ma obowiązek kontrolować prawidłowość i legalność wydania kart kierowców.

Oznacza to, że:
◾ weryfikacja ta nie ma charakteru incydentalnego,
◾ jest elementem szerszej praktyki kontrolnej,
◾ funkcjonariusze analizują zgodność wydania karty z art. 26 rozporządzenia 165/2014.
W praktyce policja bada, czy kierowca posiadał w Polsce normalne miejsce zamieszkania, czy też wyłącznie miejsce noclegowe związane z zatrudnieniem.

3. Kluczowe znaczenie ma art. 26 rozporządzenia 165/2014

❌ 3.1. Karta tylko w państwie normalnego zamieszkania
Art. 26 ust. 1 stanowi:
„Karty kierowcy są wydawane na wniosek kierowcy przez właściwy organ państwa członkowskiego, w którym kierowca posiada swoje miejsce normalnego zamieszkania.”

❌3.2. Definicja „normalnego miejsca zamieszkania”
Zgodnie z art. 26 ust. 2:
„Miejsce normalnego zamieszkania” oznacza miejsce, w którym dana osoba zwykle przebywa, to znaczy przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym, ze względu na więzi osobiste i zawodowe, a w przypadku osoby niezwiązanej z danym miejscem zawodowo, ze względu na więzi osobiste, które wskazują na istnienie ścisłych związków pomiędzy tą osobą a miejscem, w którym mieszka.

Jednakże za miejsce normalnego zamieszkania danej osoby, której więzi zawodowe są w innym miejscu niż więzi osobiste i która w konsekwencji mieszka na przemian w różnych miejscach położonych w dwóch lub więcej państwach członkowskich, uznaje się miejsce, na które wskazują jej więzi osobiste, pod warunkiem że powraca ona tam regularnie. Ten ostatni warunek nie musi być spełniony w przypadku, gdy osoba ta przebywa w jednym z państw członkowskich w celu realizacji umowy zawartej na czas określony.

W praktyce oznacza to, że:
◾ samo zatrudnienie w Polsce nie jest wystarczające,
◾ samo zapewnienie noclegu, czy miejsca pobytu przez pracodawcę nie stanowi centrum interesów życiowych,
◾ kluczowe są realne więzi osobiste i faktyczne przebywanie w Polsce.

❌3.3. Wydanie karty na podstawie fałszywych oświadczeń
Art. 26 ust. 7 rozporządzenia 165/2014 przewiduje, że karta może zostać cofnięta lub zawieszona, jeżeli została wydana na podstawie fałszywych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów.
To właśnie do tej konstrukcji prawnej odwołuje się norweska kwalifikacja H5 przyjęta w protokole kontroli.

4. Dokument A1 nie przesądza sprawy

W analizowanym przypadku kierowca posiadał dokument A1, jednak funkcjonariusz nie uznał go za rozstrzygający. Z uwagi na oświadczenie kierowcy o zamieszkiwaniu na Białorusi, policja przyjęła, że w Polsce kierowca ma jedynie zapewniony nocleg, a nie normalne miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 26 przywoływanego rozporządzenia. W aktualnej praktyce kontrolnej dokument A1 nie zastępuje analizy faktycznego centrum interesów życiowych.

5. Skutki kontroli – realne ryzyko operacyjne

W omawianym przypadku:
◾ kierowca nie mógł kontynuować jazdy,
◾ konieczne było zastąpienie go innym kierowcą,
◾ karta kierowcy została zatrzymana i zostanie odesłana do organu wydającego w Polsce.
Oznacza to bezpośrednie ryzyko unieruchomienia pojazdu oraz zakłócenia realizacji przewozu.

6. Rekomendowane działania dla przedsiębiorców

W świetle aktualnej praktyki norweskiej rekomendowane jest:
1. Pilne przeszkolenie kierowców w zakresie konsekwencji udzielanych odpowiedzi funkcjonariuszom podczas kontroli – wypowiedź kierowcy może mieć znaczenie rozstrzygające.
2. Ujednolicenie dokumentacji potwierdzającej normalne miejsce zamieszkania w Polsce, w tym wymiana zagranicznych dokumentów (np. prawa jazdy) na polskie.
3. Weryfikacja zgodności faktycznej sytuacji kierowcy z deklaracjami składanymi przy wydaniu karty.
4. W uzasadnionych przypadkach – rozważenie zastosowania art. 26 ust. 4, tj. czasowej karty kierowcy jako rozwiązania przejściowego.

7. Wnioski końcowe

Obecna praktyka Norwegii pokazuje jednoznacznie, że kontrola karty kierowcy przestała być wyłącznie czynnością techniczną. Stała się elementem weryfikacji legalności jej wydania oraz faktycznego miejsca normalnego zamieszkania kierowcy.

W realiach aktualnych wytycznych:
◾ karta wydana w Polsce może zostać zakwestionowana,
◾ dokument A1 nie ma charakteru rozstrzygającego,
◾ odpowiedzi kierowcy podczas kontroli mają kluczowe znaczenie,
◾ niespójność pomiędzy dokumentacją a deklaracją ustną może skutkować zatrzymaniem karty i zakazem dalszej jazdy.

W praktyce oznacza to, że jedno nieostrożne oświadczenie podczas kontroli może doprowadzić do natychmiastowego wstrzymania transportu oraz wszczęcia procedury weryfikacyjnej w państwie wydania karty. Warto zatem przyjrzeć się aktualnej sytuacji kierowców i posiadanych przez nich dokumentów. Kontrola to nie tylko kwestia uniknięcia sankcji administracyjnej, lecz przede wszystkim realne ryzyko wstrzymania transportu, zatrzymania karty kierowcy oraz uruchomienia procedury weryfikacyjnej w państwie jej wydania, co w praktyce może prowadzić do paraliżu operacyjnego przedsiębiorstwa i utraty kontraktów.

W obecnych realiach rynkowych brak spójności pomiędzy dokumentacją a faktyczną sytuacją życiową kierowcy może zostać zakwalifikowany jako wydanie karty na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, a konsekwencje takiej kwalifikacji wykraczają daleko poza jednorazową kontrolę drogową.
Z tego względu rekomendujemy przeprowadzenie audytu dokumentacyjnego kierowców oraz weryfikację spełnienia przesłanki normalnego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 26 rozporządzenia 165/2014. Odpowiednio wczesna analiza pozwala ograniczyć ryzyko zatrzymania pojazdu za granicą oraz uniknąć sporów z organami państwa wydania karty.

W przypadku wątpliwości co do statusu konkretnego kierowcy lub konieczności wdrożenia działań naprawczych, zasadne jest skorzystanie z profesjonalnej konsultacji prawnej, która pozwoli ocenić ryzyko i przygotować przedsiębiorstwo na ewentualną kontrolę zgodnie z aktualną praktyką organów norweskich.

Autor: Marek Kliś Radca Prawny www.prawniktransportowy.pl